Kultura, sztuka i rozrywkaLiteratura

Niebo złote ci otworzę – interpretacja wiersza 

0

Wiersz „Niebo złote ci otworzę” to jeden z najbardziej znanych utworów napisanych przez Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, najwybitniejszego polskiego poety pokolenia wojennego. Jeśli interesuje Cię interpretacja wiersza „Niebo złote ci otworzę”, rozbudowany opis i wyjaśnienie tego utworu lirycznego znajdziesz poniżej. 

Krzysztof Kamil Baczyński - portret
Źródło: commons.wikimedia.org / Autor: nieznany

Krzysztof Kamil Baczyński i jego twórczość 

Krzysztof Kamil Baczyński był poetą, na którego twórczość największy wpływ miały doświadczenia wojny i okupacji (podczas II wojny światowej działał w konspiracji i zginął w wieku zaledwie 23 lat w czasie powstania warszawskiego). Jednocześnie poeta mocno inspirował się tradycją romantyczną literatury polskiej, a poruszana tematyka dotyczyła w dużej mierze zagadnień egzystencjalno-moralnych i filozoficznych. 

Krzysztof Kamil Baczyński napisał pół tysiąca wierszy oraz kilkadziesiąt poematów i opowiadań. Najbardziej znane to m.in.: „Elegia o…”, „Biała magia”, „Historia”, „Pokolenie”, „Mazowsze”, „Gdy broń dymiącą z dłoni wyjmę…”. Utwory Baczyńskiego były też wykonywane jako piosenki przez wielu artystów, np. Grzegorza Turnaua, Michała Bajora, Janusza Radka czy zespół Lao Che. Za szczególnym spopularyzowaniem wybranych wierszy poety „apokalipsy spełnionej” stała Ewa Demarczyk, która porywająco wykonała m.in. pieśń stworzoną na bazie wiersza „Niebo złote ci otworzę”. 

„Niebo złote ci otworzę” – interpretacja wiersza 

Wiersz „Niebo złote ci otworzę” napisany został w czerwcu 1943 r. i można go podzielić na dwie części. Pierwsze trzy zwrotki to wyraz głębokiej miłości poety do ukochanej. Znajdziemy tu wiele zachwycających, metaforycznych obrazów, które odzwierciedlają zarówno gorące uczucie zakochanego poety, jak i jego tęsknotę za pięknem, spokojem i normalnym życiem. Podmiot liryczny obiecuje ukochanej „niebo złote”, malując wizję świata idealnego, pełnego miłości, radości i piękna, a być może też posiadający pierwiastek boski, transcendentalny.  

Poeta korzysta przy tym z licznych odniesień do świata przyrody. Wyrażenia takie jak „drzew korony”, „skrzydła dźwięków” czy „ptaków zorze” podkreślają piękno natury i jej harmonię, którą poeta pragnie ofiarować ukochanej. Natura jest tutaj symbolem czystości, niewinności i dobra. Jak się okazuje w kolejnej zwrotce, wojna, czyli dzieło człowieka, przynosi kompletnie przeciwstawne obrazy. 

W ostatniej zwrotce poeta przechodzi od świata marzeń do brutalnej rzeczywistości. Poeta zmienia perspektywę, wracając do obrazów, które zasiał w jego głowie czas wojny. Baczyński maluje obraz życia zdominowanego przez śmierć, ból i cierpienie, kontrastując go z idealistycznymi wizjami z wcześniejszych zwrotek. Wiersz wyraża pragnienie ucieczki od ogromnego bólu i traumy wojennej, a poeta prosi ukochaną o pomoc w zatarciu tych przerażających wspomnień. 

Przyjrzyjmy się temu fragmentowi:  

Jeno wyjmij mi z tych oczu 

szkło bolesne — obraz dni,” 

„Szkło bolesne” to symbol traumatycznych wspomnień i obrazów z czasów wojny. Jest ono metaforą bólu i cierpienia, które zniekształcają postrzeganie świata i którego poeta nie jest w stanie samodzielnie się pozbyć, dlatego prosi o pomoc ukochaną osobę. W dalszej części wiersz mówi o „czaszkach białych” symbolizujących ofiary wojny, które toczą się przez „płonące łąki krwi”. Wszystko to służy przedstawieniu okrucieństw wojny oraz powodowanych przez nią nieodwracalnych zniszczeń i cierpień. 

W dalszej części utworu poeta kontynuuje: 

„Jeno odmień czas kaleki, 

zakryj groby płaszczem rzeki,” 

Kolejne wersy można interpretować jako pragnienie ukojenia, wymazania śladów wojny i zapomnienia o przeżytej tragedii. Wiersz kończy się prośbą o „starcie z włosów pyłu bitewnego”, co można rozumieć jako chęć pozostawienie za sobą doświadczeń i przeżyć koszmaru, jakim jest wojna i powrotu do normalności. 

Środki i zabiegi literackie zastosowane w wierszu 

Krzysztof Kamil Baczyński wykorzystywał w swojej twórczości wiele rozbudowanych metafor i nie inaczej jest w omawianym utworze. Wiersz „Niebo złote ci otworzę” obfituje w nietuzinkowe metafory, które podkreślają głębię uczuć poety. Przykładowo „Niebo złote ci otworzę” to obietnica podarowania czegoś niezwykłego, nadrealnego. Złoto może symbolizować prawdziwą wartość, czystość i wieczność. Z drugiej strony mocne metafory takie jak „szkło bolesne w oczach” dobitnie przekazują czytelnikowi, o jakim cierpieniu i bólu mówi autor.  

Warto dodać, że metafora szkła w oku zaczerpnięta została zapewne z baśni Królowa Śniegu” Hansa Christiana Andersena. Szkiełko zostało stworzone przez diabła, a za jego sprawą człowiek stawał się zimny, obojętny i nieczuły na piękno i dobro. W baśni szkło wpadło do oka Kaja, zupełnie go odmieniając, jednak zły czar prysł dzięki miłości i staraniom Gerdy. Na podobny efekt liczy podmiot liryczny w wierszu „Niebo złote ci otworzę”. 

Jednocześnie wiersz napisany został przy wykorzystaniu języka zmysłów. Odnosi się on bowiem do różnych doznań zmysłowych, w tym wizualnych (np. „w barwy burz, w serduszka listków, w deszczów siwy splot”), słuchowych (np. „zagrają jak wiolonczel żal”, „pszczelich skrzydeł hymn”, „ogromny dźwięków orzech”) czy dotykowych (np. „ziemię twardą ci przemienię w mleczów miękkich płynny lot”). Dzięki temu wiersz oddaje intensywność przeżyć i emocji, tworząc w pierwszej części namacalny obraz idyllicznego świata. 

Ogromną rolę odgrywa także zastosowana kolorystyka. Wiersz w swoich pierwszych 3 zwrotkach wypełniony jest barwami, które przywołują pozytywne skojarzenia. Mamy tu „złote niebo”, „białą nić ciszy”, „zielone listeczki”, „różowe światła pnącze” i „deszczów siwy splot”. Kolory są więc jasne, przyjazne, delikatne, z kolei w ostatniej zwrotce poeta sięga po radykalnie odmienne barwy, czyli „czarny pył” i (domyślnie) czerwone „płonące łąki krwi”. Choć i tu pojawia się biel, to ma ona inną wymowę – „czaszki białe” nie symbolizują bowiem spokoju i czystości, a grozę i śmierć. 

Ponadto wiersz ma charakter oniryczny, czyli przypomina sen, w którym realność miesza się z fantazją. Kreślone wizje można odczytywać jako pragnienie ucieczki od rzeczywistości wojennej w świat idealny i pełen miłości. 

Interpretacja wiersza „Niebo złote ci otworzę” – podsumowanie 

Wiersz „Niebo złote ci otworzę” Krzysztofa Kamila Baczyńskiego okazuje sdość zaskakującym utworem lirycznym. Pierwsze zwrotki sprawiają wrażenie, że wyłącznym tematem utworu jest miłość do ukochanej osoby i chęć podarowania jej tego, co najlepsze – idyllicznego świata wypełnionego cudami natury, harmonią i wieczną miłością. 

Niespodziewanie jednak wiersz odkrywa swoje drugie dno, skupiając się na brutalnej rzeczywistości wojennej. Baczyński sięga po obrazowe metafory, które przedstawiają ogrom cierpienia, śmierci i zniszczenia, z którymi musi się mierzyć człowiek żyjący w dobie wojny. Poeta w poruszający sposób prosi ukochaną o pomoc w wymazaniu tych traumatycznych wspomnień i oczyszczeniu z brudu wojny.  

Wiersz „Niebo złote ci otworzę” odzwierciedla dramat człowieka, który pragnie odnaleźć spokój, piękno, dobro i harmonię, jednak straszne czasy, w jakich przyszło mu żyć, czynią to nierealnym. Pozostaje jednak iskierka nadziei, że miłość może to zmienić. 

Oceń post

Brak postów do wyświetlenia