Depresja u młodzieży bywa trudna do rozpoznania i łatwo pomylić ją ze zmianami towarzyszącymi okresowi dojrzewania. Z pomocą w zdiagnozowaniu problemu przychodzą proste narzędzia przesiewowe, które służą wstępnej ocenie samopoczucia nastolatków. Jednym z najważniejszych jest test Kutchera (KADS).
Spis treści
Czym jest test Kutchera?
Test Kutchera (Kutcher Adolescent Depression Scale, w skrócie KADS) to skala samooceny opracowana w celu wczesnego wykrywania oraz oceniania poziomu depresji u młodzieży. Jej autorem jest profesor Stan Kutcher (Uniwersytet Dalhousie), psychiatra dzieci i młodzieży specjalizujący się w problematyce zdrowia psychicznego nastolatków oraz wczesnym rozpoznawaniu depresji.
Jest to, najprościej mówiąc, test na depresję dla młodzieży. Kwestionariusz KADS przygotowany został z myślą o osobach w wieku 12 – 22 lata i pozwala szybko oszacować nasilenie objawów charakterystycznych dla depresji w okresie dorastania. W zależności od wersji składa się on z 6, 11 lub 16 pytań, jest więc dość krótki. Co więcej, pytania są sformułowane w prosty sposób i można go wypełnić samodzielnie. Poruszane zagadnienia dotyczą samopoczucia, nastroju oraz funkcjonowania psychicznego w ostatnim czasie.
Szczegółowe informacje na temat depresji u nastolatków i dzieci (objawy, przyczyny, leczenie itd.) znajdziesz tutaj: „Depresja młodzieńcza”.
Trzeba podkreślić, że skala Kutchera jest niezwykle skuteczna w wykrywaniu objawów depresji – ocenia się, że jej efektywność wynosi ponad 90%! Pomimo to należy pamiętać, że jest to narzędzie przesiewowe, czyli pomaga wychwycić osoby, u których może występować podwyższone ryzyko depresji (z naciskiem na „może”).
Wynik testu nie jest diagnozą. To pomoc w rozpoznaniu, czy wskazana jest pogłębiona konsultacja z psychologiem lub psychiatrą.
Poza testem Kutchera pomocne w diagnozowaniu depresji u młodzieży mogą być inne podobne narzędzia, np. inwentarz depresji Becka (odpowiedni dla nastolatków od 13 r.ż. i dorosłych) czy PHQ-A (wersja kwestionariusza PHQ-9 dla dzieci i młodzieży).
Wersje testu Kutchera
Kwestionariusz KADS ma 3 wersje, które różnią się liczbą pytań i przeznaczeniem:
- KADS-6 – najkrótszy wariant, zawiera 6 pytań i stosowany jest w szkołach, placówkach podstawowej opieki zdrowotnej i innych miejscach, gdzie potrzebne są szybkie badania przesiewowe.
- KADS-11 – wersja testu zawierająca 11 pytań, preferowana w poradniach psychiatrycznych i klinikach specjalistycznych, jej zaletą jest wysoka precyzja oceny stanu badanej osoby przy zachowaniu krótkiego czasu niezbędnego do wypełnienia kwestionariusza.
- KADS-16 – test obejmujący 16 pytań, stosowany w badaniach klinicznych i dla celów bardzo szczegółowej diagnostyki.
W praktyce KADS-6 to narzędzie diagnostyczne wspomagające wczesne wykrywanie symptomów depresji u młodzieży. Jest stosowane do badań przesiewowych w populacji ogólnej (np. w szkole) czy do wstępnego oszacowania możliwości depresji przed postawieniem diagnozy.
Natomiast bardziej rozbudowane kwestionariusze, KADS-11 i KADS-16, służą przede wszystkim do monitorowania zmian w nasileniu objawów depresyjnych, a więc już po postawieniu diagnozy depresji. Testy te pomagają raczej w śledzeniu postępów psychoterapii czy skuteczności leków i generalnie odpowiadają na pytanie, czy objawy się zmniejszają, czy nasilają.
Pytania i punktacja w teście Kutchera
Pytania zawarte w teście dotyczą częstotliwości występowania objawów, które są charakterystyczne dla depresji u młodzieży. Chodzi m.in. o: obniżony nastrój, poczucie przygnębienia, beznadziei, wyczerpania fizycznego, braku wiary w siebie, niepokoju, a także o myśli o charakterze samobójczym. Co ważne, każde pytanie odnosi się do subiektywnych odczuć osoby badanej, a odpowiedź wskazuje częstotliwość występowania danego stanu (prawie nigdy, dość często, przeważnie, zawsze).
Do każdej odpowiedzi przypisywana jest określona liczba punktów (między 0 a 3), a te następnie są sumowane. Tak więc w wersji 6-punktowej testu można uzyskać między 0 a 18 punktów, w 11-punktowej – między 0 a 33 punkty, a w 16 punktowej – między 0 a 48 punktów. Im wyższy łączny wynik, tym większe prawdopodobieństwo, że badana osoba ma depresję, a także że jej nasilenie jest większe. Jednak już 6 punktów (w przypadku wariantu KADS-6) sugeruje możliwą depresję i jest wskazaniem do przeprowadzenia pogłębionego badania psychiatrycznego.
Ostatnie pytanie testu dotyczy myśli samobójczych. Jeśli tu badany uzyska przynajmniej 1 punkt, powinien zostać poddany dodatkowej ocenie ryzyka samobójstwa – niezależnie od ogólnego wyniku testu.
Kwestionariusz KADS (6 pytań)
Poniżej zamieszamy polską wersję Kutcher Adolescent Depression Scale w wersji skróconej (KADS-6).
Jakie miałeś/miałaś najczęściej odczucia w zeszłym tygodniu:
- Smutek, ponury nastrój, przygnębienie, depresję, ogólne zniechęcenie.
a) Prawie nigdy b) Dość często c) Przeważnie d) Zawsze - Brak wiary w siebie, złe samopoczucie, poczucie bezużyteczności i beznadziejności; wrażenie, że rozczarowujesz innych lub nie jesteś dobrym człowiekiem.
a) Prawie nigdy b) Dość często c) Przeważnie d) Zawsze - Wyczerpanie fizyczne, zmęczenie, brak energii, brak motywacji, poczucie, że nie radzisz sobie ze sprawami, które dotąd nie sprawiały Tobie kłopotów, chęć odpoczynku lub pozostania w łóżku.
a) Prawie nigdy b) Dość często c) Przeważnie d) Zawsze - Poczucie, że życie jest ciężkie, brak dobrego samopoczucia w sytuacjach, w których wcześniej zwykle czułeś/czułaś się dobrze, brak przyjemności w sytuacjach, w których dotąd odczuwałeś/odczuwałaś szczęście.
a) Prawie nigdy b) Dość często c) Przeważnie d) Zawsze - Uczucie zmartwienia, zdenerwowania, paniki, napięcia, poirytowania, niepokoju.
a) Prawie nigdy b) Dość często c) Przeważnie d) Zawsze - Czy myślałeś/myślałaś planowałeś/planowałaś lub robiłeś/robiłaś coś związanego z samobójstwem lub samookaleczeniem?
a) Prawie nigdy b) Dość często c) Przeważnie d) Zawsze
Test dla młodzieży Kutchera w polskiej wersji językowej przygotowany został przez prof. Ewę Mojs (Mojs i wsp., 2015).
Zgodnie z zaleceniami test Kutchera powinien być wykonywany pod opieką specjalisty.
Poszukujesz więcej rzetelnych informacji na temat depresji? Sprawdź powiązane artykuły:
- Pomoc w depresji – telefony zaufania i lista placówek
- Leczenie depresji – omówienie metod leczenia depresji
- Materiały na temat depresji – lista książek i publikacji internetowych