Inwentarz depresji Becka

Obniżony nastrój, nieustanne zmęczenie czy problemy ze snem to objawy, które wiele osób bagatelizuje. Mogą one jednak świadczyć o rozwijającej się depresji. W samodzielnej, wstępnej ocenie charakteru i nasilenia takich objawów przydatny jest inwentarz depresji Becka. Jego wynik może być pierwszym sygnałem, że warto poszukać profesjonalnej pomocy.

Czym jest inwentarz depresji Becka?

Inwentarz depresji Becka (Beck Depression Inventory, BDI) to jedno z najczęściej używanych na świecie narzędzi do oceniania nasilenia objawów depresyjnych. Zostało ono opracowane przez psychiatrę Aarona Becka (twórcę terapii poznawczo‑behawioralnej) w 1961 r., a obecnie stosowana jest jego najnowsza wersja, czyli BDI-II. U podstawy testu leży obserwacja, że osoby z depresją mają tendencję do specyficznego, negatywnego postrzegania rzeczywistości. Narzędzie ma charakter przesiewowy i wykorzystuje się je w psychologii i psychiatrii – w praktyce klinicznej i w badaniach naukowych.

Kwestionariusza BDI nie należy jednak traktować jako samodzielny test do diagnozowania depresji. To skala samooceny – pacjent wypełnia test samodzielnie, odpowiadając na pytania dotyczące swojego samopoczucia i funkcjonowania psychicznego. Można to zrobić także w domu, wypełniając przykładowo formularz online (także na końcu tego artykułu znajduje się pełny kwestionariusz BDI: kliknij i przenieś się do testu). Jednak uzyskany wynik powinien być następnie zinterpretowany przez specjalistę (np. psychiatrę) w kontekście wywiadu klinicznego – zwłaszcza, jeśli wynik testu jest niepokojący. Dopiero wtedy może zostać postawiona ostateczna diagnoza.

BDI służy do oszacowania nasilenia objawów depresyjnych w danym momencie lub do monitorowania ich zmian.
Wynik testu to cenna wskazówka dla lekarza, ale nie pełnoprawna diagnoza!

Do jakiej grupy skierowany jest test BDI?

W przypadku diagnozowania depresji specjaliści mogą sięgać po narzędzia skierowane do konkretnych grup (np. test Kutchera przeznaczony jest dla dzieci i młodzieży, a Edynburska Skala Depresji Poporodowej – do rodziców niemowlaków i kobiet w ciąży). Natomiast inwentarz depresji Becka ma charakter niemal uniwersalny. Jest on pomocny w badaniu zarówno osób dorosłych (kobiet i mężczyzn), jak i młodzieży powyżej 13. r. ż. Nie jest więc odpowiednim kwestionariuszem jedynie dla dzieci i najmłodszych nastolatków.

Jakie pytania i odpowiedzi zawiera test BDI?

Inwentarz depresji Becka składa się z 21 pytań, a każde dotyczy innego obszaru funkcjonowania psychicznego i emocjonalnego badanej osoby w ostatnim czasie. Pytania odnoszą się m.in. do odczuwania smutku i przygnębienia, poczucia zadowolenia z siebie, poczucia winy, obniżonej samooceny, martwienia się o przyszłość, kłopotów ze snem, apetytem, potencją, utratą wagi czy myśli samobójczych. (Jakie są wszystkie objawy depresji oraz więcej informacji na temat tej choroby znajdziesz w artykule „Depresja”.)

Do każdego pytania przypisane są 4 odpowiedzi, które dość dokładnie opisują nasilenie danego objawu depresji – od jego braku po formę najbardziej nasiloną. Zadaniem osoby wypełniającej test jest wybranie tej odpowiedzi, która najlepiej opisuje jej samopoczucie na przestrzeni ostatnich 2 tygodni. Całość wypełnia się średnio w 5-10 minut.

Punktacja i interpretacja wyników BDI

Za każdą odpowiedź udzieloną w inwentarzu depresji Becka uzyskuje się od 0 do 3 punktów. Suma punktów daje wynik ogólny (między 0 a 63 punkty), który pozwala określić poziom nasilenia objawów depresyjnych. W literaturze medycznej spotkać można różne przedziały interpretacyjne tego wyniku, przykładowa interpretacja wygląda następująco:

• 0 – 13 pkt – brak depresji
• 14 – 19 pkt – łagodne objawy depresyjne
• 20 – 28 pkt – umiarkowane objawy depresyjne
• 29 – 63 pkt – ciężkie objawy depresyjne

W niektórych interpretacjach wyszczególnionych jest więcej poziomów nasilenia objawów depresji, np. skrajnie ciężka depresja (np. powyżej wyniku 40 pkt). W tym miejscu warto jednak przypomnieć, że wynik testu BDI nie stanowi rozpoznania depresji i powinien być interpretowany przez specjalistę także w oparciu o inne dane (np. z wywiadu klinicznego). Dopiero w oparciu o takie kompleksowe rozpoznanie może postawić diagnozę i w razie potrzeby zalecić odpowiednie leczenie.

Czy inwentarz depresji Becka jest wiarygodny?

Inwentarz depresji Becka zawiera sporo pytań. Przykładowo kwestionariusz zdrowia pacjenta PHQ-9, który wykorzystywany jest podczas diagnozy depresji u osób dorosłych (powyżej 18 r.ż.) zawiera 9 pytań, a test Kutchera – tylko 6 (w najbardziej okrojonej wersji). Jednak większa liczba pytań ma swoje zalety.

Każde z 21 pytań z BDI odnosi się do innego, specyficznego dla depresji objawu. W ten sposób pokryte są wszystkie rodzaje symptomów depresyjnych – o charakterze emocjonalnym, poznawczym i somatycznym. Ta kompleksowość jest istotną przewagą inwentarza depresji Becka w porównaniu do krótszych skali. Dzięki temu test BDI cechuje się wyjątkowo wysoką czułością, a więc lepiej rozróżnia różne poziomy nasilenia depresji oraz jest skuteczniejszy w monitorowaniu zmian objawów w określonym czasie. Ponadto dzięki większej rozpiętości wyników (możliwość uzyskania wyniku od 0 do aż 63 pkt) pozwala na bardziej zróżnicowaną interpretację.

Wszystkie te stwierdzenia zostały potwierdzone w licznych badaniach naukowych – jasno wskazują one na wysoką trafność i rzetelność skali depresji Becka. Jednocześnie trzeba pamiętać, że to narzędzie samoopisowe, więc jego wynik może być zniekształcony np. przez aktualny nastrój czy tendencję badanego do niedoszacowywania lub przeszacowywania nasilenia własnych objawów. Dlatego wynik ten musi być skonsultowany z psychologiem czy psychiatrą. Tu sprawdzisz listę placówek z całego kraju, w których uzyskasz pomoc.

Inwentarz depresji Becka (BDI-II) – kwestionariusz

Przy każdym pytaniu zaznacz tylko 1 odpowiedź, która najbardziej pasuje do tego, jak się czułeś/aś w ciągu ostatnich 2 tygodni. Cyfra przed odpowiedzią oznacza liczbę punktów, jakie uzyskujesz za daną odpowiedź.

1. Smutek i przygnębienie

• 0: Nie jestem smutny ani przygnębiony
• 1: Często odczuwam smutek i przygnębienie
• 2: Przeżywam stale smutek, nie mogę się od niego uwolnić
• 3: Jestem stale smutny i nieszczęśliwy, jest to nie do wytrzymania

2. Martwienie się o przyszłość

• 0: Nie przejmuję się zbytnio swoją przyszłością
• 1: Często martwię się o swoją przyszłość
• 2: Obawiam się, że w przyszłości nic dobrego mnie nie czeka
• 3: Czuję, że przyszłość jest beznadziejna i nic tego nie zmieni

3. Zaniedbywanie obowiązków

• 0: Sądzę, że nie popełniam większych zaniedbań
• 1: Sądzę, że czynię więcej zaniedbań niż inni
• 2: Kiedy zastanawiam się nad sobą, widzę mnóstwo błędów i zaniedbań
• 3: Jestem zupełnie niewydolny i wszystko robię źle

4. Odczuwanie przyjemności

• 0: To co robię sprawia mi przyjemność
• 1: Nie cieszy mnie to co robię
• 2: Nic mi teraz nie daje prawdziwego zadowolenia
• 3: Nie potrafię przeżywać zadowolenia i przyjemności. Wszystko mnie nuży

5. Poczucie winy

• 0: Nie czuję się winnym ani wobec siebie, ani wobec innych
• 1: Dosyć często mam wyrzuty sumienia
• 2: Bardzo często czuję, że zawiniłem
• 3: Stale mam poczucie winy

6. Zasługiwanie na karę

• 0: Sądzę, że nie zasługuję na karę
• 1: Sądzę, że zasługuję na karę
• 2: Spodziewam się ukarania
• 3: Wiem, że jestem karany

7. Zadowolenie z siebie

• 0: Jestem z siebie zadowolony
• 1: Nie jestem z siebie zadowolony
• 2: Czuję do siebie niechęć
• 3: Nienawidzę siebie

8. Poczucie bycia gorszym od innych

• 0: Nie czuję się gorszy od innych ludzi
• 1: Zarzucam sobie, że jestem nieudolny i popełniam błędy
• 2: Stale potępiam siebie za popełnione błędy
• 3: Winię siebie za wszystko zło, które istnieje

9. Myśli samobójcze i pragnienie śmierci

• 0: Nie myślę o odebraniu sobie życia
• 1: Myślę o samobójstwie – ale nie mógłbym tego dokonać
• 2: Pragnę odebrać sobie życie
• 3: Popełnię samobójstwo, jak będzie odpowiednia sposobność

10. Płaczliwość

• 0: Nie płaczę częściej niż zwykle
• 1: Płaczę częściej niż dawniej
• 2: Ciągle chce mi się płakać
• 3: Chciałbym płakać, lecz nie jestem w stanie

11. Rozdrażnienie i nerwowość

• 0: Nie jestem bardziej podenerwowany niż dawniej
• 1: Jestem bardziej nerwowy niż dawniej
• 2: Stale jestem zdenerwowany lub rozdrażniony
• 3: Wszystko co dawniej mnie drażniło, stało się obojętne

12. Utrata zainteresowań kontaktami społecznymi

• 0: Ludzie interesują mnie jak dawniej
• 1: Interesuję się ludźmi mniej niż dawniej
• 2: Utraciłem większość zainteresowań innymi ludźmi
• 3: Utraciłem wszelkie zainteresowania innymi ludźmi

13. Trudności w podejmowaniu decyzji

• 0: Decyzję podejmuję łatwo, tak jak dawniej
• 1: Częściej niż kiedyś odwlekam podjęcie decyzji
• 2: Mam dużo trudności z podjęciem decyzji
• 3: Nie jestem w stanie podjąć żadnej decyzji

14. Poczucie bycia atrakcyjnym

• 0: Sądzę, że wyglądam nie gorzej niż dawniej
• 1: Martwię się tym, że wyglądam staro i nieatrakcyjnie
• 2: Czuję, że wyglądam coraz gorzej
• 3: Jestem przekonany, że wyglądam okropnie i odpychająco

15. Trudność z wykonywaniem różnych prac i zadań

• 0: Mogę pracować jak dawniej
• 1: Z trudem rozpoczynam każdą czynność
• 2: Z wielkim wysiłkiem zmuszam się do zrobienia czegokolwiek
• 3: Nie jestem w stanie nic robić

16. Kłopoty ze snem

• 0: Sypiam dobrze, jak zwykle
• 1: Sypiam gorzej niż dawniej
• 2: Rano budzę się 1-2 godzin za wcześnie i trudno jest mi ponownie usnąć
• 3: Budzę się kilka godzin za wcześnie i nie mogę usnąć

17. Męczliwość

• 0: Nie męczę się bardziej niż dawniej
• 1: Męczę się znacznie łatwiej niż kiedyś
• 2: Męczę się wszystkim co robię
• 3: Jestem zbyt zmęczony, aby cokolwiek robić

18. Zmiany w apetycie

• 0: Mam apetyt nie gorszy niż dawniej
• 1: Mam trochę gorszy apetyt
• 2: Apetyt mam wyraźnie gorszy
• 3: Nie mam w ogóle apetytu

19. Utrata wagi

• 0: Nie tracę na wadze ciała (w okresie ostatniego miesiąca)
• 1: Straciłem na wadze więcej niż 2 kg
• 2: Straciłem na wadze więcej niż 4 kg
• 3: Straciłem na wadze więcej niż 6 kg

20. Martwienie się stanem swojego zdrowia

• 0: Nie martwię się o swoje zdrowie bardziej niż zawsze
• 1: Martwię się swoimi dolegliwościami, mam rozstrój żołądka, zaparcie, bóle
• 2: Stan mego zdrowia bardzo mnie martwi, często o tym myślę
• 3: Tak bardzo martwię się o swoje zdrowie, że nie mogę o niczym innym myśleć

21. Kłopoty z potencją (zainteresowanie seksualne)

• 0: Moje zainteresowania seksualne nie uległy zmianom
• 1: Jestem mniej zainteresowany sprawami płci (seksu)
• 2: Seks wyraźnie mniej mnie interesuje
• 3: Zupełnie straciłem zainteresowanie sprawami seksu