Czasem trudno jest odpowiedzieć na pytanie: czy picie alkoholu pozostaje pod moją pełną kontrolą, czy może ma już znamiona nałogu? Tym bardziej, że konsumpcja napojów alkoholowych w naszym kraju jest od lat na wysokim poziomie (dane o alkoholizmie w Polsce). Jednak istnieją proste narzędzia przesiewowe, które pomagają wstępnie ocenić, czy Twój sposób spożywania alkoholu może być ryzykowny i szkodliwy. Jednym z najczęściej stosowanych jest test AUDIT. Jak działa to narzędzie, jakie pytanie zawiera i jak interpretować odpowiedzi, wyjaśniamy poniżej.
Czym jest test AUDIT?
Test AUDIT to kwestionariusz przesiewowy, który służy do rozpoznawania ryzykownego i szkodliwego wzorca picia alkoholu oraz możliwych objawów uzależnienia. Jego pełna nazwa brzmi Alcohol Use Disorder Identification Test, natomiast w polskiej wersji jest to Test Rozpoznawania Zaburzeń Związanych ze Spożywaniem Alkoholu. Narzędzie zostało opracowane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) w 1989 r., a obecnie dostępne jest w więcej niż 40 językach. Warto zauważyć, że nie tylko oryginalna, ale też polska wersja testu została dokładnie zbadana. Obie ocenione zostały jako bardzo przydatne pomoce podczas oceny nadmiernego spożywania alkoholu.
Trzeba jednak zaznaczyć, że AUDIT nie stanowi narzędzia diagnostycznego, czyli nie daje on odpowiedzi na pytanie, czy dana osoba jest uzależniona. To test przesiewowy, a więc pomaga wyselekcjonować tych pacjentów, którzy wymagają pogłębionej oceny czy konsultacji ze specjalistą. Według WHO kwestionariusz może pomagać w identyfikowaniu osób pijących w sposób ryzykowny lub szkodliwy oraz w dobraniu dalszego postępowania. Co więcej, test AUDIT został opracowany po to, aby wyłapywać nie tylko osoby z zaawansowanym alkoholizmem, ale także osoby znajdujące się na wcześniejszym etapie rozwoju problemów związanych z alkoholem.
Na czym polega test AUDIT?
Test AUDIT składa się dokładnie z 10 krótkich pytań. Na wypełnienie kwestionariusza wystarczy zazwyczaj kilka minut i można to zrobić samodzielnie. Pytania dotyczą sposobu spożywania alkoholu w ciągu ostatnich 12 miesięcy, a także ewentualnych konsekwencji wynikających z picia.
Kwestionariusz został skonstruowany tak, aby ocenić 3 kluczowe obszary:
- ilość i częstotliwość spożywania alkoholu,
- objawy mogące świadczyć o utracie kontroli nad piciem i/lub uzależnieniu,
- negatywne skutki spożywania alkoholu, m.in. utrudnienia w codziennym funkcjonowaniu, poczucie winy, zaburzenia pamięci czy krytyczne uwagi bliskich.
Oczywiście odpowiedzi udzielone przez badaną osobę są punktowane, a łączny wynik pozwala oszacować poziom ryzyka związanego ze spożywaniem alkoholu.
Test AUDIT – kwestionariusz
Poniżej prezentujemy oficjalną polską wersję kwestionariusza AUDIT*:
- Jak często pije Pani/Pan napoje zawierające alkohol?
- Ile standardowych porcji alkoholu wypija Pani/Pan podczas typowego dnia, w którym spożywa Pani/Pan alkohol?
- Jak często wypija Pani/Pan sześć lub więcej porcji alkoholu przy jednej okazji?
- Jak często w ostatnim roku stwierdziła Pani/Pan, że nie może przerwać picia po jego rozpoczęciu?
- Jak często w ostatnim roku z powodu picia alkoholu nie zrobiła Pani/Pan tego, czego zazwyczaj od Pani/Pana oczekiwano?
- Jak często w ostatnim roku potrzebowała Pani/Pan napić się alkoholu rano, aby dojść do siebie po intensywnym piciu?
- Jak często w ostatnim roku miała Pani/Pan poczucie winy lub wyrzuty sumienia po piciu alkoholu?
- Jak często w ostatnim roku z powodu picia nie pamiętała Pani/Pan tego, co zdarzyło się poprzedniego wieczoru?
- Czy Pani/Pan lub ktoś inny doznał urazu fizycznego w wyniku Pani/Pana picia?
- Czy ktoś z rodziny, znajomy, lekarz lub inny pracownik ochrony zdrowia był zaniepokojony Pani/Pana piciem lub sugerował jego ograniczenie?
Za każdą odpowiedź można uzyskać od 0 do 4 punktów. Dla większości pytań dostępne są odpowiedzi: nigdy (0 pkt), rzadziej niż raz w miesiącu (1 pkt), raz w miesiącu (2 pkt), raz w tygodniu (3 pkt), codziennie lub prawie codziennie (4 pkt). Jak łatwo można się domyśleć, wyższa liczba punktów oznacza większe nasilenie zachowań związanych z ryzykownym spożywaniem alkoholu.
*Za adaptację i walidację testu AUDIT odpowiadają: Anna Klimkiewicz, Andrzej Jakubczyk, Anna Mach, Małgorzata Abramowska, Jan Szczypiński, Dominika Berent, Jakub Skrzeszewski, Grzegorz Witkowski, Marcin Wojnar.
Jak interpretować wyniki testu AUDIT?
Każdej odpowiedzi w teście AUDIT przypisana jest zdefiniowana liczba punktów. Suma uzyskanych punktów daje ogólną ocenę, która pozwala oszacować poziom ryzyka związanego ze spożywaniem alkoholu przez daną osobę. Łącznie można uzyskać od 0 do 40 punktów. Standardowa interpretacja wyników przedstawia się następująco:
- 0 pkt – abstynent,
- 1–7 pkt – sugeruje niskie ryzyko problemów związanych z piciem alkoholu,
- 8–14 pkt – sugeruje picie ryzykowne albo szkodliwe,
- 15 i więcej – sugeruje wysokie prawdopodobieństwo alkoholizmu.
Przypominamy jednak, że test AUDIT nie służy do samodzielnego stawiania diagnozy uzależnienia, a jedynie pomaga wskazać osoby, które mogą wymagać pogłębionej oceny, np. konsultacji z lekarzem, psychologiem lub terapeutą uzależnień. Innymi słowy: wysoki wynik w teście nie oznacza zdiagnozowania uzależnienia od alkoholu, ale też niski wynik nie daje 100% pewności braku problemów związanych z piciem.
Test AUDIT jest narzędziem przesiewowym, dlatego jego wynik nie zastępuje profesjonalnej diagnozy!